دوشنبه بیست و نهم مرداد 1386
«نگاهی به تعليم وتربيت در سيره ی نبوي(ص)»
«بسمه تعالي»
«تعليم وتربيت در سيره نبوي(ص)»
نقش شگفت انگيز تعليم وتربيت در زندگي انسانها بر هيچ كس پوشيده نيست
چرا كه تعليم وتربيت صحيح مي تواند فرد را به اوج ارزشها برساند
واگر غلط افتد ،وي را به سقوط مي كشاند.
با توجه به اهميت دستگاه تعليم وتربيت بر آنيم طی چند مرحله
با استفاده از سيره نبي اكرم (ص)براي پيشبرد اين جايگاه مهم
برخی از شيوه هاي تربيتي را ياد آور شويم .
((قسمت اول ))
الف:روش ها وشيوه هاي تربيتي دانش آموز
روشها وشيوه هاي تربيتي دانش آموز بسيار مختلف است وپس بايد دقت شود
هر روشي را در جاي خود زمان مناسب ودر حد خود مورد استفاده قرار گيرد.
1-شيوه تشويق وتهديد:
در قرآن كريم وظايف و.رسالت هايي براي نبي اكرم (ص)شمرده شده است
.بشارت وانذار دو وظيفه از وظايف ايشان است .اي پيامبر بدرستي كه ما تورا
بشارت دهنده واعلام خطر كننده به سوي مردم فرستاديم .(آيه 46و45 سوره احزاب )
بشارت به معناي مژده دادن از مقوله تشويق است و
انذار به معناي ترساندن واعلام خطر كردن از مقوله تهديد
تشويق وتهديد يكي از مهمترين روش هاي تربيت ديني مي باشد
كه اگر در جاي مناسب بنشيند ،بسيار موثر واقع مي شود.
تشويق شكل هاي متفاوتي دارد ،به صورت هديه ،تعريف وتمجيد و....
تهديد نيز صورتهاي مختلفي دارد ،نكوهش ،تنبيه و...
يكي از شرايط مشترك تشويق وتهديد اين است كه دانش آموز كاملاًبايد آگاه باشد
كه تشويق يا تهديد ي كه مي شود براي چيست ؟
استاد شهيد مطهري تهديد وانذار را از عوامل تربيت نمي شمارد ،
چون ايشان تربيت را ،رشد دادن وپرورش استعدادها تعريف مي كند
واز انجا كه تهديد وانذار قدرت رشد آدمي را ندارد نمي تواند عامل تربيت باشد .
ايشان عامل ترس را عامل فرونشاندن طغيانهاي انسان مي داند .
شهيد مطهري در ادامه ي اين بحث نكته ي بسيار ظريفي را در
تشويق يا تهديد بيان مي كند : كودك كاملا ًبايد آگاه باشد كه تشويق وتهديد
كه مي شود براي چيست ؟اگر كودك نفهمد كه براي چه تشويق مي شود و
بالخصوص اگر نفهمد براي چه تنبيه مي شود ،روحش به كلي مشوش مي شود .
مربي ومعلم بايد بداند يكي از شرايط تشويق وتهديد اين است كه
علت آنها براي دانش آموز قابل فهم وروشن باشد ،
يعني ابتدا ارزش بودن يا ضد ارزش بودن چيزي براي
او تبيين شود سپس از روش تهديد يا تشويق استفاده نمايد .
يكي ديگر از شرايط تهديدها وتشويق ها در تربيت ،
رعايت اعتدال وميانه روي است .مثلاًمربي پس از اين كه در موردي
از تشويق استفاده كرد ونتيجه نگرفت ،با شرايط خاصي نوبت به
تهديد ومجازات دانش آموز مي رسد .
حضرت علي (ع)مي فرمايد :كسي كه مدارا وحسن سلوك اورا اصلاح نكند
مجازات بجا وخوب اصلاحش خواهد نمود .
مربي بايد با دقت شرايط زماني ،مكاني وخصوصيات روحي
دانش آموز را در تشويق وتهديد به خصوص در تهديد رعايت نمايد .
زياده روي در ملامت وسرزنش آتش لجاجت را شعله ور مي كند .
تشويق نبايد زياد تكرار شود ،زيرا در اين صورت ارزش تشويق از بين مي رود .
تشويق مكرر گرچه ممكن است عادت به آن، عمل خوب را در دانش آموز ايجاد كند ،
اما اينگونه عادت كردن به خوبي ها مضموم است .اين عادت ،
عادت انفعالی است كه انسان تحت تأثير يك عامل خارجي از( تشويق يا تهديد )
عمل را انجام مي دهد ،در صورتي كه تشويق تنها بايد نقش راه انداختن
دانش آموز به طرف آن عمل را بازي كند نه اين كه هميشه محرك تكرار
آن عمل خوب ،تكرار تشويق باشد .
اگر تشويق بيشتر صورت مالي پيدا كند انگيزه ي دانش آموز در انجام
رفتار خوب به خصوص رفتار عبادي تنها بدست آوردن پاداش مادي باشد .
واين از دروني شدن ونهادينه شدن آن رفتار در شخصيت دانش آموزجلوگيري مي كند.
منابع :۱- نگاهی به تعلیم و تربیت در سیره ی نبوی (ص)
